Psikoloğumuzdan


ÇOCUKLARDA İNAT
08.03.2016 13:13:20

 

Çocukların bağımsız birer birey olduklarının farkına varmaya başlamaları ve dünyayı keşfetme merakları inatlaşma sürecini tetikler. Çocuklar her zaman ve her konuda çatışmaya girebilirler. Çocuğunuzun inatlaşma dönemlerinde her iki tarafın da amaçlarını açıkça ortaya koymaya çalışın. Sizin amaçlarınız çok çeşitli olabilir; ona yemek yedirmek, bir oyuncakçının önünden geri çekmek, ablasının odasından çıkmasını sağlamak veya uyutmak. Onun ise tek bir amacı vardır; sizin dediğinizin tersini yapmak. Pek çok anne-baba bunun farkında olmadığı için çocuklarıyla gereksiz yere çatışmaya girer ve kendilerini de çocuklarını da yıpratır. Daha da kötüsü bazı çocuklar bunu bir alışkanlık haline getirirler, ileriki yaşlarda aşırı bağımlılık ya da tümüyle otorite dışı tavırlar geliştiren kişilik yapılarının oluşmasına neden olur.

 

Çocuğunuz çıkardığı kıyafetleri toplama konusunda sorun yaratıyorsa ya da dışarıda hava 5 derece iken sokağa şortla çıkmak istiyorsa inatla üzerindeki denetim baskısına karşı koyuyor demektir. Bu onun kesinlikle istediği ve gereksinim duyduğu bir güçtür. Seçenekler sunarak ve yapacağı her seçimin sonuçlarını ona anlatarak bu gücü kendisine verin. Bu şekilde, tartışmalarınızda doğru-yanlış kararlarını veren olmak yerine çocuğunuzun kendi seçimlerini seçmesini sağlayacak çerçeveyi kurmuş olursunuz. Ayrıca kendi seçimini yapması sizinle güç savaşına girmesini engelleyecek ve yaptığı seçimin sonuçlarını yaşayarak fark etmesi onda kalıcı bir öğrenme sağlayacaktır.

 

Özellikle bu dönemde, her konuda inatlaşmadan, az fakat geri dönüş yapmayacağınız kurallar koymanızda fayda var. Örneğin çocuğunuz, o gün için eşofman giymek üzere ısrar ediyorsa (ya baştan inatlaşmadan izin verin ya da 'hayır' dediyseniz sonuna kadar kararlı kalın) taviz verebilirsiniz fakat araba koltuğunda kemerinin bağlanmaması için hırçınlık yapıp inatlaştığında, sakinliğinizi koruyarak eve geri dönüp kuralınızı hatırlatarak bu şekilde çıkılamayacağını gösterebilirsiniz. İstediği bir şeyi yapmadınız diye çocuk sizi daha az sevmez. Kıyamama duygusuyla yaklaştığınız sürece ona sevginizi değil tutarsız olduğunuzu ve kurallarınızın geçersiz olduğunu göstermiş olursunuz.

 

Çocuğunuzun inatlaşması ve huysuzluğuyla başa çıkmanın sihirli bir formülü yoktur, fakat bu dönemi daha az sıkıntılı atlatabilmeniz için bazı önerilerde bulunulabilir:

 

·    Anne ve baba olarak paralel yaklaştığınızı, doğrularınızın aynı olduğunu gösterin. Çocuk eğer anne ve babadan farklı mesaj alırsa işine gelen tarafı seçip diğer ebeveyni suçlayacaktır.

 

·    İnatlaşarak huysuzluk yaptığında ilgi göstermeyin, sakinleştiğinde ilgi gösterin.

 

·   "Hayır" kelimesini kullanmamaya çalışarak, beklentinizi anlatın ("hayır, çiçekleri kopartma" yerine "çiçekleri koruyacağını biliyorum, aferin" gibi).

 

·    Kalabalık bir yerde tutturma, inat ve huysuzluk olduğunda, herkesin size baktığını düşünerek geri adım atmayın, olduğunuz ortamdan uzaklaşın ("sakinleşene kadar arabada bekleyeceğiz" gibi).

 

·    Çocuğa örnek olmak etkili yöntemlerin işlemesine yardımcı olur. Onda engellemek istediğiniz davranışı siz sergilemeyin.

 

·    Tartışmaları askıya alın. Herhangi bir konuda ısrarla inatçılık yapan çocuğunuzdan o an için uzlaşmak en iyisidir. ”Buna şimdi karar vermeyelim. Şimdi başka bir şey yapalım ve bu konuyu daha sonra görüşelim.”diyebilirsiniz. Eğer çocuğunuz hala direniyorsa ona değişik seçenekler sunun. ”Senden istediğim gibi yapıp daha sonra da oyun oynayabilirsin ya da benimle tartışmayı seçip kendi haklarından vazgeçebilirsin. Nasıl olması gerektiğine sen karar ver.”Daha sonrada tartışmaya son vermek için kendinizi o ortamdan soyutlayın.

 

.    Çocuğunuzla uzlaşın. Çocuğunuz sizden her bir şey istediğinde hemen onu yerine getirmek yerine uzlaşmayı öğretin.

 

Örneğin; çocuğunuza x değerinde bir oyuncak alacaksınız ve çocuğunuz 3x değerindekini istiyorsa ona,”sana x kadar para verebilirim, eğer pahalı olanı almak istiyorsan üstünü harçlıklarınla kendin tamamlayabilirsin” diyebilirsiniz. Bu yaklaşım çocuğunuza onun her istediğini otomatik olarak almadığınız gibi eğer kendisi bir şey istiyorsa bunun için bazı özverilerde bulunması gerektiği mesajını da verir.

 

·    Çocuğunuzun yaşına uygun sorumluluklar almasını sağlayın. Kendi yapmak istediği işlerde destekleyin (giyinmek, yemek...) Ailesine katkıda bulunmasına, yaşına uygun sorumlulukları başarmasına fırsat verilmemiş çocuklar genellikle hem daha bencil olurlar, hem de yaptıkları işin aileye katkısı vurgulanmadığı için hep kendileri bir şeyler isterler.



1